Technologia
Jak wytwarza się profile i blachy?
Wyciskanie to proces w którym do dużej prasy wkładany jest prefabrykat hutniczy – gąska (w postaci bloczka, walca lub pręta). Tłok wywierający nacisk na prefabrykat powoduje jego uplastycznienie i płynięcie. Płynący materiał przeciskany jest przez odpowiednio ukształtowaną formę. Gotowym produktem tego procesu są proste profile o często skomplikowanych przekrojach. Cały proces wygląda tak:
W skrócie wygląda to tak, że wkładasz do maszyny materiał wytopiony w hucie w postaci gąski. Następnie na gąskę działasz siłą tłoczyska, które przepycha materiał przez formę. Forma ma odpowiedni kształt, a produktem wyjściowym jest gotowy element, którego kształt odzwierciedla wewnętrzny kształt formy. Na filmie pokazany jest również schemat wyciskania rur – w ten sposób produkowane są rury na ramy motocykli (są to rury bezszfowe).
Na zdjęciu pokazany jest fragment ramy motocykla Suzuki GSX-R 600. Widać, że rama wykonana jest z kilku różnych elementów, połączonych ze sobą spoinami. Możesz już po lekturze poprzednich wpisów rozróżnić odlewane elementy (uchwyty mocujące silnik i tylny amortyzator i widoczny na drugim planie dół ramy z miejscem mocowania osi wahacza). Na pierwszym planie zdjęcia widoczny jest błyszczący 8-kątny profil (zaznaczony żółtą strzałką). Na powierzchni tego profilu daje się zauważyć jednokierunkowe drobne, ale bardzo długie rysy (zaznaczone żółtym obszarem na jednym z boków profilu). Te rysy są pozostałością po procesie wyciskania. Nie da się uch wyczuć pod paznokciem – są bardzo płytkie, ale widoczne.
Oglądając film pokazujący schemat wyciskania mógłbyś się zastanawiać jak ten materiał w ogóle przechodzi przez stalową formę i nie fałduje się. Materiał wsadowy do maszyny służącej do wyciskania jest miękki, a forma wymaga smarowania (żeby wyciskany element nie przyklejał się do niej). Wysokie naciski powodują uplastycznienie materiału i płynięcie. Dzięki smarowaniu, gotowy wyrób może dość swobodnie wyjść z formy. Jednak nie da się w 100% oddzielić warstwą smaru formy od wyciskanego wyrobu. Dlatego zobaczysz na powierzchni profili i walcowanych blach drobne rysy. Są one zawsze skierowane w kierunku walcowania i tylko takie są dopuszczalne. Wszystkie inne, które pojawiają się na profilach – to pęknięcia i rysy np. powstałe podczas szlifu (w sensie wypadku).
Przykład wykorzystania odkształconych plastycznie elementów – Rama Suzuki GSX-R 600
Konstrukcje motocykli są różne. Suzuki w modelu GSX-R użyło do budowy przestrzennych profili bocznych w ramie aluminiowych blach, które po procesie gięcia zostały zespawane i stworzyły przestrzenną konstrukcję. Cały profil wygląda tak:
